Postęp w kwestii praw kobiet w Iranie

„To elastyczność i pomysłowość sprawiają, że jesteśmy prawdziwym ruchem społecznym”

 
Sussan Tahmasebi, członkini-założycielka Kampanii dla Równości. Ten irański ruch kobiet próbuje zmienić wszystkie irańskie prawa dyskryminujące ludzi ze względu na płeć. Jego ‘Kampania Miliona Podpisów’ ukaże, że jeden milion Irańczyków chce, aby kobiety miały równe prawa. 
 
Proszę nam opowiedzieć o Kampanii dla Równości i co dzięki niej udało się osiągnąć w ciągu 2 lat jej działania? 
 
Kampania sprawiła, że rozmowa na temat praw kobiet stała się narodowym priorytetem w momencie, w którym rząd ma chyba zamiar sprawić, aby kobiety zostały odsunięte do sfery prywatnej i wzmocnić ich status jako mieszkańców drugiej kategorii.  
 
Aktywiści biorący udział w Kampanii zwrócili się do mieszkańców i zaangażowali ich w bezpośredni dialog na temat praw kobiet, a także podnieśli ich świadomość na temat negatywnych skutków, jakie prawa dyskryminujące kobiety mają na ich życie i na społeczeństwo.  
 
Równe prawa kobiet w małżeństwie, równe prawa spadkowe, koniec poligamii, równe odszkodowania za uszkodzenie ciała lub śmierć kobiety, koniec ukamienowań oraz prawo kobiet do przekazywania dzieciom swojej narodowości – to jedne z przykładów kwestii, jakimi zajmuje się kampania. Również inne grupy kobiece, w tym reformistyczne grupy religijne, grupy konserwatywne i świeckie, zaczęły do tych kwestii podchodzić bardziej poważnie. Wiele z tych zmian można przypisać katalizatorowi, jakim jest Kampania. 
 
Choć nie wprowadzono dotąd żadnych prawnych zmian, które wspomogłyby prawa kobiet, to jednak małe zwycięstwa zostały już osiągnięte. Konserwatywny siódmy parlament podjął kilka kwestii związanych z tymi tematami, w tym z tematem odszkodowań wypłacanych po śmierci i spadków. Natomiast organa sądownicze, poprzez specjalną dyrektywę, nakazały firmom ubezpieczeniowym wypłacać odszkodowania za obrażenia ciała i śmierć kobiety, o takiej samej wartości jak w przypadku mężczyzny.   
 
Poza zwiększaniem świadomości wśród opinii publicznej, decydentów, grup politycznych i intelektualnych, na temat potrzeby reformy praw, które dyskryminują kobiety, Kampania zaangażowała w walkę o równość całe nowe pokolenie aktywistów praw kobiet. Wielu z aktywistów (tak mężczyzn jak i kobiet) zaangażowanych w irański ruch kobiet reprezentuje młodsze pokolenie Irańczyków, którzy urodzili się już po rewolucji z 1979, a których myślenie i rzeczywistość, w jakiej żyją, odzwierciedla oddanie prawom człowieka i równości między obywatelami. Okazało się, że Kampania jest dla nich miejscem wyrażania się i pracowania na rzecz swoich społecznych ideałów za pomocą aktywnych i pokojowych środków. 
 
Dlaczego przyłączyłaś się do Kampanii? 
 
Kobiety w Iranie uzyskały ostatnio dużo pod względem społecznym. Ponad 65% studentów na uniwersytetach to kobiety. Kobiety są obecne we wszystkich sferach społeczeństwa – są przedsiębiorcami, wykładowcami, decydentami, lekarkami, itd., ale prawa rządzące ich życiem są w tyle za rzeczywistością, w jakiej żyją. Wierzę, podobnie jak wiele z moich współpracowników z Kampanii, że prawa te nie odzwierciedlają rzeczywistości kobiet i jako takie powinny zostać zmienione, tak aby kobiety miały zapewniony równy status właśnie poprzez prawo.   
 
Jakie działania prowadzisz na rzecz Kampanii?  
 
Aktywiści biorący udział w kampanii stosują wszelkie dostępne strategie w promowaniu swojej sprawy swoich żądań. Taka elastyczność i pomysłowość sprawiają, że Kampania jest prawdziwym ruchem społecznym i to odróżnia ją od innych ruchów w Iranie.   
 
Nasze działania edukacyjne odbywają się poprzez bezpośredni dialog ze zwykłymi obywatelami oraz poprzez zbieranie podpisów pod petycjami skierowanymi do Parlamentu, w których prosimy o zmianę praw dyskryminujących kobiety. 
 
Kierujemy swoje wysiłki w lobbowanie wśród przywódców społeczności lokalnych, artystów, wykładowców akademickich, intelektualistów, partii politycznych, jak również decydentów i przywódców religijnych (chociaż nasz dostęp do tych grup jest w dużym stopniu ograniczony z powodu kwestii politycznie delikatnych związanych z Kampanią).   
Jako że przestrzeń dla naszych działań aktywizmu została ograniczona przez naciski związane z bezpieczeństwem, określiliśmy inne strategie dla rozpowszechnienia naszego przesłania. Posiadamy stronę internetową, gdzie aktywiści mogą pisać o swoich działaniach i dyskutować o kwestiach, które są dla nich ważne. Na temat Kampanii wydaliśmy też kilka książek. Prowadzimy regularne szkolenia w kwestiach prawnych, szkolimy wolontariuszy, organizujemy seminaria i konferencje.  
 
Coraz częściej używamy sztuki aby dotrzeć do opinii publicznej. Nasi członkowie organizują serię sztuk ulicznych, aby podnieść świadomość społeczeństwa na temat naszych żądań. Zorganizowaliśmy na przykład kilka sztuk poruszających temat poligamii lub nierównego statusu kobiet w małżeństwie. Warto zauważyć, że Kampania działa w ponad 15 prowincjach. W każdym mieście aktywiści określają strategie, dzięki którym można dotrzeć do społeczeństwa, w oparciu o lokalne niepokoje i lokalne zwyczaje. Aktywiści przez cały czas stosują innowacyjne strategie, aby dotrzeć do społeczeństwa ze swoim przesłaniem oraz aby uzyskać jego poparcie. 
 
Jakie problemy napotykają aktywiści i aktywistki Kampanii podczas swojej pracy? 
  
Od samego początku aktywiści Kampanii musieli mierzyć się z naciskami związanymi z kwestiami bezpieczeństwa. Nasze spotkania, seminaria i konferencje są odwoływane, a nasi członkowie aresztowani podczas zbierania podpisów poparcia pod petycjami dla Kampanii, a także za pisanie artykułów na naszą stronę internetową i za organizowanie w swoich domach spotkań.  
 
Jako że przestrzeń publiczna dla naszych spotkań była systematycznie zamykana przed aktywistami, jesteśmy zmuszeni do organizowania spotkań, szkoleń i seminariów we swoich domach. Siły bezpieczeństwa bardzo starają się, aby zapobiec naszym spotkaniom w naszych własnych domach – spotkania takie bywają rozpędzane, a osoby biorące w nich udział - aresztowane.  
 
Aresztowani otrzymują zazwyczaj niejasne oskarżenia związane z kwestiami bezpieczeństwa, takimi jak zagrażanie bezpieczeństwu narodowemu lub rozpowszechnianie propagandy przeciwko państwu. W związku ze swoim pokojowym aktywizmem na rzecz Kampanii aresztowanych zostało prawie 50 aktywistów. Wielu z nich ma sprawy w sądzie lub dostało wyroki w zawieszeniu lub nakazane ustawą, przeciwko którym chcą się odwoływać. Ciągle jednak aktywiści są zdeterminowani, aby kontynuować swoją pracę. Wierzą, że zmiany w Iranie, podobnie jak w każdym innym społeczeństwie, a szczególnie zmiany w tradycji patriarchalnej i w prawie, niosą ze sobą cenę, którą są gotowi zapłacić. 
   
Jak możemy wspomóc Kampanię?  
 
Amnesty International systematycznie wspiera pracę aktywistów Kampanii, zwiększa świadomość na temat Kampanii i naszych żądań na całym świecie, a także organizuje pilne akcje w obronie naszych więzionych członków. W ten sposób naciskano na rząd w celu wypuszczenia ich z więzienia lub oddalenia zarzutów, które przeciwko nim przedstawiano.   
 
Bardzo pomaga nam międzynarodowe zainteresowanie przypadkami aktywistów, którzy są oskarżani w związku z kwestiami bezpieczeństwa za najbardziej możliwie pokojowe i obywatelskie działania. Mamy nadzieję, że Amnesty International i jej członkowie nadal będą wspierać aresztowanych aktywistów Kampanii poprzez naciskanie na ich uwolnienie lub zawieszenie wykonania ich wyroków lub poprzez wzywanie rządu irańskiego do poważnego zbadania i zreformowania praw, które dyskryminują kobiety, tak aby prawa te były zgodne z rzeczywistą sytuacją irańskich kobiet i międzynarodowymi standardami praw człowieka.  

tłum. Bartosz Kumanek