"To ważne, abyśmy stanęli w obronie niesłusznie uwięzionych i byli ich głosami. Ich największym koszmarem jest myśl, że zostali zapomniani. Ale świadomość, że twój los nie jest obojętny ludziom na całym świecie przynosi wiele nadziei.” - mówi dla Newsweeka Maziar Bahari, dziennikarz pochodzenia kanadyjsko-irańskiego, uwolniony po czterech miesiącach przetrzymywania w Iranie po wyborach prezydenckich.

Shiva Nazar Ahari, irańska obrończyni praw człowieka przetrzymywana w więzieniu Evin w Tehranie za swoją pracę na rzecz praw człowieka.

Rok po kontrowersyjnych wyborach prezydenckich w Iranie w czerwcu 2009 roku, Amnesty International udokumentowała rozszerzające się prześladowania dysydentów, które doprowadziły do uwięzienia dziennikarzy, studentów, działaczy politycznych oraz działaczy na rzecz praw człowieka, a także księży. Prawnicy, naukowcy, byli więźniowie polityczni, a także członkowie mniejszości etnicznych oraz religijnych Iranu zostali również wciągnięci w wir rozszerzających się represji, które doprowadziły do powszechnie stosowanych przypadków tortur i innych form znęcania się wraz z politycznie umotywowaną egzekucją więźniów.

Te represje zostały udokumentowane w nowym raporcie Amnesty Interantional pt. „Od protestu do więzienia – Iran rok po wyborach prezydenckich”, który analizuje zatrzymania oraz aresztowania mające miejsce przez ostatni rok tych, którzy mówili otwarcie o rządzie oraz o stosowanych przez niego nadużyciach. Publikacja raportu rozpoczyna roczną kampanię wzywającą do uwolnienia więźniów sumienia w Iranie, którzy przetrzymywani są od wyborów prezydenckich w 2009 roku. Amnesty wzywa również do zaprzestania stosowania niesprawiedliwych procesów, w których ucieka się do kary śmierci dla innych więźniów politycznych.

„Rząd Iranu chce uciszyć wszelkie głosy sprzeciwu. Jednocześnie próbuje uniknąć kontroli społeczności międzynarodowej w związku z represjami związanymi z zamieszkami po wyborach prezydenckich”, mówi Claudio Cordone, zastępca Sekretarza Genaralnego Amnesty International.

„Rząd zajął absurdalne stanowisko, iż faktycznie nie doszło do żadnych naruszeń w Iranie prezentując swój narodowy raport Universal Periodic Review przy Radzie Praw Człowieka, która przyjmie końcowy raport w tym tygodniu. Poprosimy ich o przyjęcie zaleceń w kwestii traktowania więźniów oraz o pozwolenie na wizytę w ich państwie ekspertów ONZ ds. praw człowieka”.

Tysiące ludzi zostało zatrzymanych za udział w protestach w czerwcu 2009 roku, lub za wygłaszanie głosów sprzeciwu. Więzienie zwykłych obywateli stało się zjawiskiem dnia codziennego w rozszerzającym się „systemie drzwi obrotowych” przypadkowych aresztowań oraz zatrzymań.

Ci w jakikolwiek sposób powiązani z grupami wykluczonymi ze społeczeństwa, tak samo jak członkowie rodzin byłych więźniow, byli poddawani przypadkowym aresztowaniom w minionym roku. Przykłady represji: Student Sayed Ziaoddin Nabavi odsiaduje wyrok 10 lat pozbawienia wolności w więzieniu Evin. Członek Rady w Obronie Prawa do Edukacji. Jego uwięzienie łączy sie z faktem, iż jego krewni należą do Organizacji Ludzi Mojahedin. Grupa wykluczona, którą władze kraju oskarżają o organizację demonstracjii. Około 50-ciu wyznawców Baha zostało areztowanych w całym Iranie od czasu wyborów – stali sie oni kozłem ofiarnym zamieszek.

Etniczne społeczności mniejszościowe Iranu stały się obiektem aresztowań oraz zatrzymań w trakcie oraz po wyborach prezydenckich. Czterech Kurdów znalazło się wśród pięciu politycznych więźniów straconych w maju bez zawiadomienia wymaganego przez prawo. Miał to być jasny przekaz dla planujących organizację protestów w rocznicę wyborów.

„To, do czego wzywamy Iran jest jasne: wzywany do natychmiastowego oraz bezwarunkowego uwolnienia wieźniów sumienia. Dla innych - niezwłocznego osądzenia za przestepstwa w postępowaniach sądowych, które spełniają międzynarodowe standardy uczciwych procesów, bez uciekania sie do kary śmierci” powiedział Claudio Cordone.

Zatrzymani byli przetrzymywani w odosobnieniu przez dni, tygodnie a nawet miesiące podczas gdy rodzina nie była w stanie dowiedzieć się, gdzie są przetrzymywani oraz pod jakimi zarzutami. Potajemność aresztowań ułatwiła przesłuchującym uciekanie się do tortur oraz innego rodzju znęcania się, włączając w to gwałt oraz udawnawe egzekucje. Wszystko to w celu wymuszenia „przyznania się”, które później zostało użyte jako dowód podczas procesów.

Jedna kobieta opowiedziała o działaczce praw kobiet przetrzymywanej razem z nią: „Powiedziała, że przesłuchujacy ją podłączyli kable do jej sutków i porazili ją prądem” Była tak wycieńczona, że mdlała w celi. Matka innego działacza na rzecz obrony praw człowieka, Shiva Nazar Ahari, zatrzymanego bez wystosowania żadnych oskarżeń oraz procesu, którego przypadek został wyszczególniony w raporcie, powiedziała: „Mam nadzieję, że wasze córki dorosły, by założyć rodzinę, moje dorosły, by być wrzuconymi do więzienia”. Ilustruje to zmiany jakie zaszły w wielu Irańczykach - od politycznego oraz społecznego działania do cel więzienia Evin oraz innych położonych na prowincjach.

Egzekucje motywowane przesłankami politycznymi mające miejsce szczególnie przed znaczącymi rocznicami, w czasie kiedy spodziewa się protestów, są kontynuowane. System sprawiedliwości używany jest jako śmiertelny instrument represji stosowanych przez władze Iranu. Co najmniej 6 osób oskarżonych o „wrogość wobec Boga” za ich domniemany udział w demonstracjach oraz członkowstwo w grupach wykluczonych oczekuje na wykonanie wyroku śmierci. Iran ma jeden z największych wskaźników przeprowadzanych egzekucji na świecie.

Do 2010 roku Amnesty International odnotowało ponad 115 egzekucji. “Irańskie władze muszą zakończyć tę kampanię strachu, która ma na celu zmiażdżenie nawet najmniejszego przejawu opozycji wobec rządu” powiedział Claudio Cordone.”Kontynuują stosowanie kary śmierci jako narzędzia represji dokładnie przed rocznicą wyborów. Irański rząd wini wszystkich wokół za zamieszki w kraju, ale nie potrafi przestrzegać własnego prawa, które zakazuje torturowania oraz innego rodzaju znęcania się nad wszystkimi zatrzymanymi”.

12 czerwca 2010 roku, pierwsza rocznica ubiegłorocznych kontrowersyjnych wyborów prezydenckich w Iranie zostanie upamiętniona przez Międzynarodowy Dzień Działania na całym świecie, organizowany przez Amnesty International oraz inne organizacje.

Więcej informacji na stronie 12june.org

Dodatkowe informacje:

Aleksandra Minkiewicz

Rzeczniczka Prasowa/Press Officer

Amnesty International Polska

ul. Piękna 66a/2

00-672 Warszawa

Polska

Tel.+48 22 827 60 00

tel. kom. +48 691 357 935

aleksandra.minkiewicz@amnesty.org.pl www.amnesty.org.pl

Tłumaczyła: Agnieszka Pyszycka