Raport Amnesty International „Miasto w oblężeniu, dzieci pod ostrzałem: zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione przez Siły Szybkiego Wsparcia w Północnym Darfurze” ujawnia skalę brutalnych zbrodni popełnianych przez Siły Szybkiego Wsparcia (RSF) podczas walk o sudańskie miasto El Fasher.
„Jestem jedyną ocalałą”, powiedziała w rozmowie z Amnesty International piętnastoletnia Zubeida, której udało się uciec z pułapki, jaką RSF zastawiło na uciekających z oblężenia El Fasher cywilów. Dziewczynka była świadkiem masakry, w której zginęło ok. 25 osób oraz egzekucji chłopców i mężczyzn, a także cierpienia kobiet, które stawiały opór podczas gwałtów. Przeżyła, bo skłamała, że jest w połowie pochodzenia arabskiego. Nie wszystkie dzieci miały tyle szczęścia. Ośmioro małych kuzynów siedemnastoletniego Yagouba zginęło w ataku na miasto oddalone od El Fasher o 35 kilometrów. On sam już nigdy nie będzie mógł poruszać się bez pomocy kuli po tym, jak żołnierze ostrzelali jego nogi. Na oczach świata Sudan spływa krwią tych, których jedyną zbrodnią było urodzić się w niearabskich rodzinach.
Opisane w raporcie działania RSF obejmowały zbrodnie przeciwko ludzkości oraz czystki etniczne wymierzone przede wszystkim w niearabską mniejszość etniczną Zaghawa. Amnesty International apeluje o natychmiastowe zawieszenie broni oraz rozmieszczenie w aktywnych strefach walk międzynarodowych sił ochrony ludności cywilnej. Żądamy również wstrzymania dostaw broni dla wszystkich stron konfliktu oraz rozszerzenia embarga ONZ na broń na całe terytorium Sudanu. Sudan potrzebuje także wsparcia ze strony wszystkich partnerów międzynarodowych, aby walczyć ze skutkami katastrofy humanitarnej, w tym przede wszystkim zapewnić pożywienie oraz dostęp do opieki medycznej.
Raport dokumentuje wydarzenia z przełomu 2024 i 2025 roku. Badacze Amnesty International zebrali świadectwa 247 osób, w tym 208 ocalałych, którzy doświadczyli zbrodni. Ten materiał dowodowy wraz z analizą ogólnodostępnych źródeł (w tym 89 nagrań) i zdjęć satelitarnych pozwolił ocenić skalę zbrodni popełnianych przez SRSF. Należą do nich m.in. zabójstwa, przymusowe przesiedlenia, bezprawne pozbawienie wolności, tortury, gwałty, niewolnictwo seksualne, prześladowania i eksterminacja.
Konflikt w Sudanie najbardziej dotyka dzieci. Setki tysięcy zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. Wiele z nich straciło rodziców, zostało rannych, porwanych lub przymusowo zrekrutowanych do grup zbrojnych. Raport ujawnia, że dzieci pochodzące z niearabskich grup etnicznych nie były jedynie przypadkowymi ofiarami działań wojennych, lecz często stawały się ich bezpośrednim celem.
Od 2024 roku RSF regularnie atakowało wsie i obozy dla uchodźców wokół El Fasher. Stosowano taktykę spalonej ziemi – niszczono opuszczone już domy, uniemożliwiając powrót ich mieszkańcom. Działania te noszą znamiona czystki etnicznej popełnianej wobec mniejszości Zaghawa.
Siły Szybkiego Wsparcia łamały międzynarodowe prawo konfliktów zbrojnych, w tym przede wszystkim postanowienia Protokołów Dodatkowych I i II do Konwencji Genewskich, które zabezpieczają dostęp cywilów do pomocy humanitarnej. RSF utrzymywało oblężenie El Fasher przez kilkanaście miesięcy, głodząc mieszkańców miasta. Skutkiem była katastrofa humanitarna i rozprzestrzenianie się chorób. Głodujący mieszkańcy miasta byli zmuszeni do spożywania paszy przeznaczonej dla zwierząt, a skutki niedożywienia szczególnie dotknęły dzieci i niemowlęta.
Raport dokumentuje również wykorzystanie przemocy seksualnej jako strategii w konflikcie zbrojnym. Wśród osób, które przeżyły gwałty, znalazły się dziewczynki poniżej osiemnastego roku życia. Kobiety często doświadczały przemocy seksualnej na oczach swoich bliskich.
Amnesty International zidentyfikowało również dowódców RSF odpowiedzialnych za wymienione wyżej naruszenia prawa międzynarodowego. Skala oraz powtarzalność udokumentowanych zbrodni wskazują, iż osoby te wiedziały lub powinny były wiedzieć o popełnianych czynach i nie podjęły działań, aby im zapobiec. Tym samym Amnesty International wspiera kroki międzynarodowych organów wymiaru sprawiedliwości zmierzające do ukarania winnych opisanym wyżej zbrodniom.
Zachęcamy do zapoznania się z całością raportu (język angielski):