Petycje, listy, apele… Czy to cokolwiek daje? Podsumowujemy, jakie akcje i tematy w 2025 roku zakończyły się sukcesem praw człowieka – sukcesem, na który złożyły się tysiące działań ludzi z całego świata!
Od pociągania rządów do odpowiedzialności i przełomowych orzeczeń sądów, po uwalnianie obrońców praw człowieka – oto kilka inspirujących historii nadziei i człowieczeństwa z minionych miesięcy.
UWOLNIENI Z BIAŁORUSKICH WIĘZIEŃ
Pod koniec roku nadeszły dobre wiadomości z Białorusi. Wolność odzyskała Maria Kalesnikawa, bohaterka Maratonu Pisania Listów 2024. Więzienie opuścił także Aleś Bialacki, dyrektor Centrum „Wiasna” i laureat Pokojowej Nagrody Nobla.
W 2025 roku Amnesty International Polska prowadziło szereg akcji na rzecz więźniów i więźniarek sumienia w Białorusi. W ramach kampanii „Utracona codzienność” stworzonej we współpracy z osobami aktywistycznymi przypominaliśmy o ich sytuacji, opowiadaliśmy historie osób, które musiały opuścić kraj w związku z represjami i apelowaliśmy do polskich władz o ciągłe wywieranie nacisku na reżim w Białorusi.
Akcja na rzecz białoruskich więźniów i więźniarek sumienia zorganizowana przez Amnesty International Polska w Warszawie / Fot. Andrzej Stawiński
Wciąż musimy działać na rzecz uwolnienia polsko-białoruskiego dziennikarza Andrzeja Poczobuta, który nadal przebywa w kolonii karnej. W Białorusi ponad 1000 osób odsiaduje wyroki w koloniach karnych za udział w pokojowych protestach czy z powodu działalności aktywistycznej. Każda informacja o uwolnionych osobach pokazuje, że międzynarodowa presja wywierana na białoruski reżim ma sens i jest bardzo potrzebna!
Chcesz zrobić coś więcej na rzecz praw człowieka oraz więźniów i więźniarek sumienia?
DOBRE WIADOMOŚCI O BOHATERKACH MARATONU
Dorglesse Nguessan była bohaterką Maratonu Pisania Listów w 2022 roku. Fryzjerka i samotna matka nigdy nie była aktywna politycznie, ale dołączyła do antyrządowych protestów w Kamerunie, ponieważ zaczęła się niepokoić wysokimi kosztami utrzymania. Została oskarżona o udział w powstaniu, osądzona przez sąd wojskowy i skazana na pięć lat więzienia.
W obronie Dorglesse listy napisały tysiące osób na całym świecie. Amnesty zapewniło jej również krótkoterminową pomoc, aby wesprzeć Dorgelesse i jej rodzinę w trudnych chwilach. 16 stycznia Sąd Apelacyjny zmniejszył jej wyrok.
Dziękuję wszystkim, którzy bezpośrednio lub pośrednio pracują dla waszej organizacji i przyczynili się do mojego uwolnienia.
Dorgelesse Nguessan
Także w ramach tegorocznej edycji Maratonu otrzymaliśmy dobre wiadomości! Po 18 miesiącach niesprawiedliwego więzienia tunezyjska prawniczka i komentatorka medialna Sonia Dahmani została warunkowo zwolniona.
Amnesty prowadzi kampanię na rzecz uwolnienia Soni od momentu jej aresztowania na podstawie fałszywych zarzutów „rozpowszechniania fałszywych informacji”. Także w Polsce pisaliśmy listy w jej obronie, a stanowisko w jej sprawie przyjęła m.in. Naczelna Rada Adwokacka.
Historia Soni Dahmani pokazuje, że wytrwała presja i solidarność mogą przynieść realne zmiany. Będziemy nadal wspierać Sonię i domagać się unieważnienia niesprawiedliwych wyroków i wycofania wszystkich postawionych jej zarzutów.
RÓWNOŚCI NIE DA SIĘ ZATRZYMAĆ
Mimo kolejnych praw uderzających w społeczność LGBTI i wolność zgromadzeń wprowadzanych przez węgierskie władze, 28 czerwca w Budapeszcie odbył się zakazany marsz równości. Wzięło w nim udział około 200 tys. osób, w tym niemal 300 osób z ruchu Amnesty International z Węgier i 22 innych krajów. Wspólnie domagaliśmy się równych praw i broniliśmy wolności zgromadzeń.
Była to największa parada równości w Budapeszcie od 30 lat, symbolizująca silny publiczny sprzeciw wobec dyskryminacji społeczności LGBTI na Węgrzech. Akcja Amnesty International „Let Pride March” pomogła zwiększyć świadomość, zmobilizować aktywistów i nakłonić policję do poszanowania pokojowych protestów. Ponad 120 000 akcji na całym świecie wspierających to wydarzenie pokazało, że solidarność może pokonać ucisk, mimo że prawa osób LGBTI na Węgrzech nadal są zagrożone.
PRAWA RDZENNYCH MIESZKAŃCÓW
Saamowie to grupa rdzennej ludności pochodząca z regionu Sápmi, który rozciąga się na północnych obszarach Norwegii, Szwecji, Finlandii i Półwyspie Kolskim w Rosji.
Od wielu lat są oni narażeni na łamanie praw człowieka. Jednak w odpowiedzi na apele Amnesty International i innych organizacji fiński parlament zatwierdził zmienioną ustawę o parlamencie Saamów. Zmieniona ustawa wzmacnia prawo rdzennej ludności Saamów do samostanowienia i usprawnia funkcjonowanie parlamentu Saamów.
W minionym roku Ellinor Guttor Utsi, przedstawicielka ludności Saamów w Norwegii, była bohaterką Maratonu Pisania Listów. Na stronie Maratonu nadal możesz podpisać petycję w jej sprawie.
ŚRODOWISKO I KLIMAT
Po trwającej dziesięć lat walce o sprawiedliwość brytyjski sąd orzekł, że firma Shell może zostać pociągnięta do odpowiedzialności za wycieki ropy, których nie usunęła w delcie Nigru – niezależnie od tego, jak dawno miały one miejsce.
Ten wyrok to ważny krok w kierunku sprawiedliwości dla społeczności delty Nigru i otwiera możliwość, żeby zmusić koncern Shell do zapłacenia za katastrofalne zanieczyszczenie, jakie spowodował na terenach zamieszkiwanych przez społeczności Ogale i Bille.
Amnesty od lat w serii raportów dokumentowało zniszczenia spowodowane przez Shell. Nadal musimy domagać się sprawiedliwości dla społeczności, które cierpią na działaniach koncernów paliwowych. Firmy takie jak Shell muszą ponieść odpowiedzialność za szkody, które wyrządziły i w wielu miejscach nadal wyrządzają mieszkańcom i środowisku.
W 2025 roku wydano także dwie przełomowe opinie doradcze, które mogą znacznie przyczynić się do wyjaśnienia obowiązków państw w zakresie praw człowieka w obliczu kryzysu klimatycznego. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości jasno stwierdził, że pełne korzystanie z praw człowieka nie może być zapewnione bez ochrony klimatu i innych elementów środowiska. Trybunał podkreślił, że państwa mają obowiązek podjąć natychmiastowe działania, w tym regulować działalność podmiotów prywatnych, a także współpracować w celu ochrony obecnych i przyszłych pokoleń oraz ekosystemów przed skutkami zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka.
Także Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka wydał opinię doradczą dotyczącą sprawiedliwości klimatycznej. Ustanowił w niej standardy, które również mogą wpłynąć na orzecznictwo sądów na całym świecie.
PRAWA DZIECKA
Zgromadzenie Ustawodawcze w Burkina Faso 1 września uchwaliło ustawę, która ustanawia minimalny wiek zawarcia małżeństwa dla chłopców i dziewcząt na 18 lat oraz uznaje zgodę za podstawę zawarcia małżeństwa.
Amnesty International od dawna wzywa do położenia kresu przemocy ze względu na płeć, w tym przymusowym małżeństwom, poprzez swój program edukacji w zakresie praw człowieka.
Na naszej stronie nadal można podpisać m.in. petycję przeciw regulacjom pozwalającym na zawieranie małżeństw dzieci w Iraku.