Amnesty International w nowym raporcie dokumentuje, jak Izrael przyspiesza czystki etniczne na ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu. Społeczność międzynarodowa musi zareagować, by zapobiec dalszym zbrodniom i powstrzymać aneksję Zachodniego Brzegu.
- Raport ujawnia, w jaki sposób rząd izraelski uczynił formalną aneksję wyraźnym celem politycznym. Realizuje on swój religijno-nacjonalistyczny program ruchu osadniczego.
- Działania izraelskich osadników doprowadziły do rekordowej liczby zabójstw i pobić, wysiedleń, niszczenia mienia i bezprawnego przywłaszczania ziemi.
- Izraelscy osadnicy stosują coraz bardziej agresywne taktyki, aby siłą wysiedlać społeczności palestyńskie poprzez ataki na domy i mienie, uporczywe nękanie, groźby i fizyczne napaści oraz systematyczne niszczenie źródeł utrzymania poprzez ograniczanie dostępu do pastwisk i źródeł wody, kradzież lub zabijanie zwierząt gospodarskich oraz niszczenie pól uprawnych i upraw.
Milczące lub jawne poparcie społeczności międzynarodowej dla izraelskich zbrodni, w tym ludobójstwa i apartheidu, lub brak zdecydowanych działań, by je powstrzymać, ośmieliły władze izraelskie do eskalacji brutalnej kampanii przymusowego wysiedlenia Palestyńczyków i rozszerzenia kontroli nad terenami na Zachodnim Brzegu. W nowym raporcie „Wymazywanie wszystkiego, co palestyńskie: izraelskie czystki etniczne na społecznościach beduińskich i pasterskich na Zachodnim Brzegu” Amnesty International szczegółowo opisuje, w jaki sposób władze izraelskie przyspieszają aneksję terytorium poprzez kampanię czystek etnicznych wymierzoną w palestyńskie społeczności beduińskie i pasterskie w Strefie C okupowanego Zachodniego Brzegu. To zbrodnia przeciwko ludzkości w postaci przymusowego wysiedlania.
Rząd Izraela przyspieszył ekspansję osadnictwa i przejmowanie ziemi, zwiększył wsparcie finansowe i logistyczne dla osad oraz uzbroił osadników, umożliwiając w ten sposób brutalną, sankcjonowaną przez państwo kampanię przemocy ze strony izraelskich osadników i przymusowego wysiedlania Palestyńczyków ze Strefy C. Obszar ten stanowi ponad 60% okupowanego Zachodniego Brzegu i od dawna odgrywa kluczową rolę w izraelskich wysiłkach zmierzających do kontroli nad terenem i jego ludnością, ze względu na zasoby naturalne, pastwiska i grunty rolne oraz stosunkowo niewielką populację palestyńską.
Nasz raport ujawnia, że te nadużycia nie są wynikiem działania kilku czarnych owiec. Przemoc ze strony osadników jest kluczowym elementem sankcjonowanej przez państwo kampanii czystek etnicznych, mającej zasadnicze znaczenie dla utrzymania izraelskiego systemu apartheidu.
Agnès Callamard, sekretarzyni generalna Amnesty International
„W ciągu ostatnich trzech i pół roku władze izraelskie przyspieszyły sponsorowaną przez państwo kampanię czystek etnicznych na Zachodnim Brzegu, wysiedlając, pozbawiając własności i przymusowo przesiedlając społeczności palestyńskie. Nie jest to dzieło pojedynczych sprawców ani tego, co społeczność międzynarodowa wielokrotnie określała mianem ekstremistycznych osadników, organizacji czy jednego lub dwóch ministrów. Jesteśmy świadkami celowej, kierowanej przez państwo aneksji, stanowiącej całkowite naruszenie prawa międzynarodowego, rozgrywającej się na oczach całego świata” – powiedziała Agnès Callamard, sekretarzyni generalna Amnesty International.
Główne wnioski raportu
Jak pokazują badania Amnesty International, Palestyńczycy i Palestynki są siłą usuwani ze swoich rdzennych ziem, odcinani od środków do życia i terroryzowani. Zmusza ich to do ucieczki z domów w obliczu bezprecedensowego wzrostu liczby ataków osadników, otwarcie tolerowanych i aktywnie wspieranych przez rząd izraelski, który chwali się zamiarem formalnej aneksji znacznych obszarów ziemi palestyńskiej.
Społeczności w Dolinie Jordanu i na południowych wzgórzach Hebronu, którym grozi wysiedlenie, nadal stawiają opór – zdeterminowane, by pozostać na ziemi, którą zamieszkiwały od pokoleń. Amnesty International wzywa społeczność międzynarodową do podjęcia pilnych działań w celu ich ochrony. Jednak pomimo jasnych zobowiązań prawnych państw do działań nakierowanych na zakończenie bezprawnej okupacji Izraela i systemu apartheidu, społeczność międzynarodowa wielokrotnie pozostawała bezczynna.
„Społeczność międzynarodowa albo była współwinna, albo zbyt bierna w obliczu powtarzających się i rażących naruszeń prawa międzynarodowego przez Izrael oraz lekceważenia przez niego rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ i Rady Bezpieczeństwa. Musi ona jasno zasygnalizować, że era milczącej zgody na czystki etniczne i aneksję dokonywane przez Izrael dobiegła końca” – powiedziała Agnès Callamard.
Według Biura Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UN OCHA), od stycznia 2023 r. do kwietnia 2026 r. co najmniej 117 społeczności, w większości beduińskich i pasterskich, zostało całkowicie lub częściowo wysiedlonych. Według danych ONZ do końca kwietnia 2026 r. przymusowe wysiedlenia dotknęły co najmniej 5910 osób.
Sytuacja ta miała miejsce w kontekście bezprecedensowego nasilenia aktów przemocy ze strony osadników wspieranych przez państwo. Według organizacji pozarządowej Peace Now do końca kwietnia 2026 r. izraelscy osadnicy utworzyli 363 osiedla na okupowanym Zachodnim Brzegu. Aż 212 z nich powstało od 2023 r., przy czym władze izraelskie aktywnie je wspierały i nie podjęły praktycznie żadnych działań w celu ich likwidacji, mimo że są one nielegalne zarówno w świetle prawa izraelskiego, jak i międzynarodowego. Wśród nich znalazły się dziesiątki osiedli pasterskich, które osadnicy wykorzystują do przejmowania dużych obszarów ziemi palestyńskiej poprzez wypas zwierząt. Prawie 58% ziemi w Strefie C nie jest zarejestrowane, a do lutego 2026 r. władze izraelskie przejęły już połowę tej niezarejestrowanej ziemi poprzez deklaracje przejęcia ziemi na rzecz państwa.
Dla światowych przywódców, którzy przedstawiali aneksję i przemoc osadników jako odosobnione akty ekstremistycznych osadników lub ministrów i nałożyli ograniczone sankcje na pojedyncze osoby lub organizacje, raport Amnesty musi być sygnałem alarmowym: te ograniczone środki są żałośnie niewystarczające, by zaradzić państwowej kampanii czystek etnicznych i systemowym naruszeniom, które gwałtownie nasilają się na oczach społeczności międzynarodowej.
Agnès Callamard, Sekretarzyni Generalna Amnesty International
Państwa, zwłaszcza te mające wpływ na Izrael, w tym USA, Wielka Brytania, Niemcy, a także Włochy i inne państwa UE oraz kraje arabskie, muszą natychmiast zakazać wszelkiego handlu, inwestycji oraz wszelkich form współpracy lub pomocy finansowej, które przyczyniają się do bezprawnej okupacji izraelskiej, systemu apartheidu i czystek etnicznych na Palestyńczykach.
Ponadto wszystkie państwa muszą nałożyć ukierunkowane sankcje, w tym zakazy podróżowania i zamrożenie aktywów, na izraelskich urzędników bezpośrednio zamieszanych w te działania, w tym premiera Benjamina Netanjahu, ministra finansów Becalela Smotricza, ministra bezpieczeństwa narodowego Itamara Ben-Gwira, ministry ds. osadnictwa i misji narodowych Orit Strock oraz ministra obrony Israela Kaca.
Badania przeprowadzone przez Amnesty International
Amnesty International przeprowadziło badania w 27 społecznościach beduińskich i pasterskich w Strefie C, które zostały przymusowo wysiedlone w latach 2023–2025 lub są zagrożone wysiedleniem.
Zespół badawczy przeprowadził wywiady z 45 Palestyńczykami z 12 społeczności, którzy zostali wysiedleni lub są zagrożeni wysiedleniem, a także z 19 prawnikami, aktywistami, którzy byli świadkami aktów przemocy ze strony osadników, dziennikarzami oraz przedstawicielami izraelskich i palestyńskich organizacji pozarządowych. Organizacja zweryfikowała również ponad 420 filmów i zdjęć oraz przeprowadziła analizę oficjalnych oświadczeń rządowych, umów, ustawodawstwa, zmian w zarządzaniu, akt sądowych, map, zdjęć satelitarnych, raportów ONZ i społeczeństwa obywatelskiego oraz innych materiałów z otwartych źródeł.
Organizacja podzieliła się swoimi ustaleniami z władzami izraelskimi 13 maja. Ministerstwo Obrony odpowiedziało 23 maja, stwierdzając, że jego siły reagują na przypadki przemocy ze strony osadników, aresztując podejrzanych oraz prowadząc dochodzenia w sprawach, w których siły porządkowe mogły nie wykonać rozkazów lub nie interweniowały w celu powstrzymania przemocy ze strony osadników. Dowody zebrane przez Amnesty International przedstawiają jednak inną rzeczywistość.
Dowody na zamiar Izraela dotyczący czystek etnicznych i aneksji Strefy C
Od czasu okupacji w 1967 r. kolejne rządy Izraela – z różnym nasileniem i jawnością – realizowały politykę judaizacji, której celem jest maksymalizacja żydowskiej kontroli nad ziemią na Zachodnim Brzegu przy jednoczesnym minimalizowaniu obecności Palestyńczyków.
37. rząd Izraela, utworzony pod koniec 2022 r. i kierowany przez partię Likud Benjamina Netanjahu w koalicji z partiami Żydowska Siła Itamara Ben-Gwira i Religijny Syjonizm Becalela Smotricza, otwarcie i celowo dążył do formalnej aneksji Strefy C oraz przymusowego wysiedlenia jej palestyńskich mieszkańców.
Umowy koalicyjne rządu wpisują priorytety osadników w politykę państwa i legitymizują wizję ruchu osadniczego „Wielkiego Izraela”, ideologii traktującej całość Okupowanego Terytorium Palestyńskiego (OTP) jako integralną część Izraela. Dokonano tego z jawnym lekceważeniem wielu rezolucji ONZ oraz opinii doradczej Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 2024 r. uznającej okupację terytorium palestyńskiego przez Izrael za bezprawną.
O zamiarze usunięcia Palestyńczyków z obszaru C na Zachodnim Brzegu i aneksji tych terenów świadczą wyraźne wezwania izraelskich urzędników do rozbudowy osad, rozszerzenie izraelskiej ekspansji na terytoria okupowane, środki mające na celu zminimalizowanie obecności ludności palestyńskiej w obszarze C oraz publiczne poparcie dla osadników ze strony kluczowych ministrów rządu – z których niektórzy sami są osadnikami. Świadczą o tym również przepisy prawne ukierunkowane na aneksję oraz środki przenoszące uprawnienia na Zachodnim Brzegu z władz wojskowych na cywilne, co stanowi naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego.
Zamiary państwa znajdują również odzwierciedlenie w gwałtownym wzroście wydawanych deklaracji o przejęciu ziemi na własność państwa, uproszczeniu procedur zatwierdzania osad, przyspieszeniu ekspansji osadniczej, legalizacji osad z mocą wsteczną oraz zwiększonym wsparciu finansowym i politycznym dla infrastruktury osadniczej, a także w wyburzaniu mienia palestyńskiego oraz systemowych ograniczeniach swobody przemieszczania się Palestyńczyków oraz ich dostępu do ziemi i wody.
W ciągu pierwszych trzech lat pod rządami Benjamina Netanjahu roczny budżet Ministerstwa Osadnictwa i Misji Narodowych wzrósł o 122%, osiągając 764 mln NIS (254,5 mln USD) do 2026 r. Według organizacji Peace Now w latach 2023–2025 rząd zrealizował plany budowy 50 785 mieszkań w osadach. Tylko w 2025 r. Wyższa Rada Planowania zatwierdziła 27 941 mieszkań, co stanowi najwyższą roczną liczbę w historii. Łączna liczba nowych osad ogłoszonych przez rząd osiągnęła 102 do 30 kwietnia 2026 r. – to zdecydowanie największa liczba nowych osad zatwierdzonych przez jeden rząd w historii Izraela. Równolegle, według OCHA, władze izraelskie zburzyły 3 407 palestyńskich domów i budynków w Strefie C od stycznia 2023 r. do kwietnia 2026 r., wysiedlając 2 996 Palestyńczyków.
Osadnicy, często przy bezpośrednim wsparciu państwa lub bezpośrednim udziale izraelskiego wojska, poddali palestyńskie społeczności beduińskie i pasterskie szeregowi środków przymusu i represji, pozostawiając ich mieszkańców bez innego wyboru, jak tylko opuścić ziemie, na których żyli i hodowali zwierzęta od pokoleń. Ciągła przemoc ze strony osadników wspieranych przez państwo, nasilone wyburzenia i długotrwałe blokowanie przez władze izraelskie dostępu do podstawowych usług skutecznie sprawia, że ich tereny stają się niezdatne do życia.
Wszystkie te powiązane ze sobą środki przymusu ujawniają celową, skoordynowaną strategię państwa, która docelowo ma rozszerzyć izraelską kontrolę nad Strefą C i jednocześnie wymusić wysiedlenie społeczności palestyńskich.
Gwałtowny wzrost przemocy osadników wspieranej przez państwo
Długotrwała kampania przemocy osadników wobec ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu nasiliła się dramatycznie za obecnego rządu izraelskiego. Doprowadziła do rekordowej liczby zabójstw i pobić, wysiedleń, niszczenia mienia i bezprawnego przywłaszczania ziemi. Izraelscy osadnicy stosują coraz bardziej agresywne taktyki, aby siłą wysiedlać społeczności palestyńskie poprzez ataki na domy i mienie, uporczywe nękanie, groźby i fizyczne napaści oraz systematyczne niszczenie źródeł utrzymania poprzez ograniczanie dostępu do pastwisk i źródeł wody, kradzież lub zabijanie zwierząt gospodarskich oraz niszczenie pól uprawnych i upraw. Według OCHA w latach 2020–2024 odnotowano prawie siedmiokrotny wzrost liczby ataków osadników na palestyńskie społeczności beduińskie i pasterskie, w których były ofiary śmiertelne i ranni.
Filmy i zdjęcia zweryfikowane przez Amnesty International pokazują włamania, podpalenia i powszechne akty wandalizmu na domach, szkołach, pojazdach i mieniu rolnym, a także niszczenie źródeł wody, paneli słonecznych i zapasów żywności. Osoby, z którymi przeprowadzono wywiady, zgłaszały również powszechne akty przemocy fizycznej, w tym bicie kijami i kolbami karabinów, rzucanie kamieniami, pchnięcia nożem i inne formy przemocy.
Pomimo zobowiązań Izraela jako siły okupacyjnej do ochrony życia i środków utrzymania ludności okupowanej oraz do zapobiegania przemocy ze strony osadników i prowadzenia dochodzeń w tej sprawie, władze izraelskie aktywnie ułatwiają takie ataki. Nie tylko uzbrajają osadników i zezwalają armii oraz policji na wspieranie ataków na społeczności palestyńskie lub udział w nich, ale także zapewniają sprawcom niemal całkowitą bezkarność.
Po atakach z 7 października 2023 r. przeprowadzonych przez Hamas władze izraelskie złagodziły kryteria wydawania prywatnych pozwoleń na broń palną, wyposażając tysiące osadników w broń i mundury, co utrudnia Palestyńczykom odróżnienie żołnierzy od osadników. Do stycznia 2026 r. ponad 240 000 obywateli Izraela otrzymało pozwolenia na broń palną – co stanowi 15-krotny wzrost w porównaniu ze średnią roczną wynoszącą 8 000 pozwoleń przed zmianą regulacji. Polityka ta spowodowała gwałtowny wzrost liczby zbrojnych ataków osadników.
Raport Amnesty International dokumentuje, w jaki sposób przemoc ze strony izraelskich osadników była wykorzystywana jako celowe narzędzie przymusowego wysiedlania w trzech emblematycznych przypadkach na obszarze C: w miejscowości Zanuta na południowych wzgórzach Hebronu i Ein Samia w środkowej Dolinie Jordanu (obie miejscowości zostały całkowicie wysiedlone w 2023 r.) oraz wobec grupy małych społeczności w północnej Dolinie Jordanu, Ein al-Hilweh, Makhoul i Al-Farisija, które nadal są realnie zagrożone wysiedleniem.
W północnej części Doliny Jordanu co najmniej 38 społeczności – około 7 000 Palestyńczyków – jest zagrożonych wysiedleniem. Prawie 90% tego obszaru jest oznaczone jako grunty państwowe, wojskowe poligony strzeleckie, rezerwaty przyrody lub stanowiska archeologiczne. Wszystkie te narzędzia Izrael wykorzystuje do ograniczania dostępu Palestyńczyków i Palestynek do pastwisk i źródeł wody oraz do wymuszania ich wysiedlenia.
Jesteśmy nieustannie nękani przez osadników, ale nie poddamy się. Chodzi o naszą miłość do naszej ziemi i naszej pracy. Ta ziemia to nasza tożsamość, a jeśli zostaniemy z niej wygnani, umrzemy. Tak jak ryby wyjęte z wody.
Nadiya Biszarat, członkini społeczności pasterzy z Makhul
Powszechna bezkarność
Władze izraelskie celowo stworzyły atmosferę powszechnej bezkarności. Nie zapobiegają przemocy ze strony osadników, a wręcz ją ułatwiają, także poprzez konsekwentne niepociąganie sprawców do odpowiedzialności. Podsycają w ten sposób dalszą przemoc ze strony osadników. W kilku przypadkach udokumentowanych przez Amnesty International Palestyńczycy, którzy zgłaszali przemoc ze strony osadników, sami byli przesłuchiwani, karani grzywnami lub arbitralnie aresztowani przez władze izraelskie, które zgodnie z prawem międzynarodowym są zobowiązane do ich ochrony.
Osadnicy i organizacje osadnicze są jeszcze bardziej ośmieleni bezkarnością, którą cieszą się od dziesięcioleci. Nawet w przypadkach, gdy poszczególni osadnicy lub grupy zostali ukarani przez inne państwa, w Izraelu ponosili niewielkie konsekwencje lub nie ponosili ich wcale.
Na przykład Yinon Levi, osadnik zamieszany w serię udokumentowanych brutalnych ataków na społeczności palestyńskie, który został ukarany przez Wielką Brytanię i UE, został sfilmowany, jak 28 lipca 2025 r. w Umm al-Kheir zastrzelił nieuzbrojonego palestyńskiego obrońcę praw człowieka i nauczyciela Awdę al-Hathaleena.
Chociaż Levi został na krótko aresztowany pod zarzutem „nieumyślnego spowodowania śmierci”, następnego dnia został zwolniony i umieszczony w areszcie domowym na zaledwie trzy dni. Później mógł swobodnie powrócić do nękania Palestyńczyków i prac nad utworzeniem nowej placówki na terenach Umm al-Kheir. Prawie rok po ataku Yinon Levi nadal nie został postawiony w stan oskarżenia.
„Bez pociągnięcia winnych do odpowiedzialności, społeczności palestyńskie na Zachodnim Brzegu znikną na naszych oczach. Zbyt długo świat ignorował ogromne, niewyobrażalne cierpienia Palestyńczyków i Palestynek, którzy są wykorzeniani i wysiedlani z ziemi, na której mieszkali od pokoleń. Państwa muszą zrobić wszystko, co w ich mocy, aby położyć kres izraelskiej kampanii czystek etnicznych i aneksji w Strefie C Zachodniego Brzegu. Muszą wywierać presję na władze izraelskie, aby natychmiast zlikwidowały wszystkie izraelskie osiedla i placówki oraz pozwoliły wszystkim wysiedlonym Palestyńczykom i Palestynkom powrócić do swoich domów” – powiedziała Agnès Callamard.
„Wszystkie państwa muszą wspierać i współpracować z Międzynarodowym Trybunałem Karnym w dochodzeniu dotyczącym sytuacji w Państwie Palestyńskim, a także wszcząć własne dochodzenia w sprawie zbrodni na mocy prawa międzynarodowego popełnionych na terytoriach okupowanych. Przesłanie dla Izraela musi być jednoznaczne: jego długotrwała bezkarność dobiegła końca, nie może być mowy o powrocie do normalności, dopóki nie zakończy się izraelski apartheid, czystki etniczne i bezprawna okupacja” – dodała Agnès Callamard.